ศูนย์เรียนรู้เกษตรบ้านบ้าน

ศูนย์เรียนรู้เกษตรบ้านบ้าน เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการเกษตรเชิงองค์รวม ที่บูรณาการทรัพยากรธรรมชาติ ภูมิปัญญาท้องถิ่น และการจัดการพื้นที่อย่างเหมาะสมตามบริบทของชุมชน โดยจัดองค์ความรู้เป็นฐานการเรียนรู้ที่มีความโดดเด่นและเป็นเอกลักษณ์เฉพาะ เชื่อมโยงกันเป็นระบบการผลิตที่พึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน เป็นศูนย์เรียนรู้ตัวอย่างในการดำเนินชีวิตตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงโดยเน้นการทำการเกษตรตามบริบทพื้นที่ของตนเอง มีการปรับพื้นที่ของตนเองเป็นศูนย์การเรียนรู้ของชุมชน กิจกรรมหลักของศูนย์การเรียนรู้คือการปลูกผักสวนครัว เพาะต้นกล้าผักสวนครัว การผสมดินไว้ใช้เอง การทำปุ๋ยไส้เดือน และการเกษตรแบบผสมผสาน โดยใช้วิธีธรรมชาติ คือ ปลูกตามฤดูกาล และปลูกแบบอิงธรรมชาติของต้นไม้ ใช้ปุ๋ยอินทรีย์ เพื่อดูแลและรักษาสิ่งแวดล้อมของครัวเรือน และชุมชน รายละเอียดองค์ความรู้ในแต่ละฐาน 3.1 ฐานการปลูกผักสวนครัว ความมั่นคงทางอาหารของครัวเรือน เป็นฐานการเรียนรู้ที่เน้นการสร้างความมั่นคงทางอาหาร โดยใช้ผักสวนครัวเป็นจุดเริ่มต้นของการพึ่งพาตนเอง เน้นการปลูกพืชที่ใช้บริโภคในชีวิตประจำวัน ปลูกตามฤดูกาลและสภาพพื้นที่จริง ใช้วิธีธรรมชาติ ลดการพึ่งพาสารเคมี เพื่อให้ครัวเรือนมีอาหารปลอดภัยและลดรายจ่ายอย่างเป็นรูปธรรม ทั้งนี้ยังสร้างรายได้ (พื้นที่ครึ่งไร่ สร้างรายได้เดือนละ 10,000 บาท) 3.2 ฐานการเพาะต้นกล้าผักสวนครัว ต้นทุนต่ำและความต่อเนื่องของการผลิต เป็นฐานการเรียนรู้ที่เน้นการสร้างความต่อเนื่องของระบบการผลิต โดยผู้เรียนจะได้เรียนรู้การคัดเลือกเมล็ดพันธุ์ การเพาะกล้า และการดูแลต้นกล้าให้แข็งแรง ช่วยลดต้นทุนการซื้อกล้าพันธุ์ และสามารถขยายผลการปลูกผักได้อย่างสม่ำเสมอทั้งปี 3.3 ฐานการทำปุ๋ยอินทรีย์ (ปุ๋ยมูลไส้เดือน) ฟื้นฟูดินและคืนชีวิตให้ผืนดิน เป็นฐานการเรียนรู้ที่โดดเด่นด้านการฟื้นฟูทรัพยากรดิน ผ่านกระบวนการเลี้ยงไส้เดือนและการผลิตปุ๋ยมูลไส้เดือน ซึ่งช่วยเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของดิน ลดการใช้ปุ๋ยเคมี และนำของเหลือใช้ในครัวเรือนกลับมาใช้ประโยชน์ สะท้อนแนวคิดการจัดการทรัพยากรอย่างรู้คุณค่า โดยฐานนี้ได้มีการส่งเสริมจาก สกร.ระดับอำเภอท่าศาลาในการให้ความรู้ และพัฒนาต่อยอดจนสามารถทำใช้และถ่ายทอดความรู้ให้กับผู้อื่นได้ 3.4 ฐานการทำน้ำหมักชีวภาพ การใช้ทรัพยากรท้องถิ่นอย่างคุ้มค่า เป็นฐานการเรียนรู้ที่เน้นการนำวัสดุธรรมชาติและเศษเหลือใช้ทางการเกษตรมาแปรรูปเป็นน้ำหมักชีวภาพ ใช้ในการบำรุงพืชและดูแลระบบนิเวศในแปลงเกษตร ช่วยลดต้นทุนการผลิต และส่งเสริมการทำเกษตรปลอดภัยต่อผู้บริโภคและสิ่งแวดล้อม 3.5 ฐานการปลูกไม้ประดับเพื่อการค้า การต่อยอดสู่รายได้เสริมอย่างยั่งยืน เป็นฐานการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงการเกษตรกับการสร้างรายได้ โดยเน้นการปลูกไม้ประดับที่ตลาดต้องการ การขยายพันธุ์ การดูแลรักษา และการเตรียมสินค้าเพื่อจำหน่าย เป็นการเพิ่มมูลค่าให้พื้นที่เกษตร และสร้างอาชีพเสริมให้แก่ครัวเรือนในชุมชน 3.6 ฐานการเลี้ยงไก่และการเพาะเลี้ยงแหนแดง การใช้ระบบเกษตรหมุนเวียน เป็นฐานการเรียนรู้ที่สะท้อนแนวคิดการเกษตรแบบหมุนเวียน โดยการเลี้ยงไก่พื้นบ้านควบคู่กับการเพาะเลี้ยงแหนแดง ซึ่งสามารถนำมาใช้เป็นอาหารสัตว์หรือปุ๋ยพืชสด ช่วยลดต้นทุนอาหารสัตว์ และเชื่อมโยงกิจกรรมการเกษตรให้เกิดประโยชน์สูงสุดในพื้นที่เดียวกัน 3.7 ฐานการจัดการพื้นที่เกษตรแบบผสมผสาน องค์รวมของการพึ่งพาตนเอง เป็นฐานการเรียนรู้หลักที่บูรณาการทุกกิจกรรมเข้าด้วยกัน ตั้งแต่การปลูกพืช เลี้ยงสัตว์ การผลิตปุ๋ยอินทรีย์ และการจัดสรรพื้นที่อย่างเหมาะสม เพื่อสร้างระบบเกษตรที่สมดุล ลดความเสี่ยงจากการพึ่งพารายได้ทางเดียว และเสริมสร้างความเข้มแข็งให้แก่ครัวเรือนและชุมชนอย่างยั่งยืน บนพื้นที่แค่ครึ่งไร่เท่านั้น