ป่าชุมชนป่าพรุสวนสมเด็จเจ้าฟ้าจุฬาภรณ์

ป่าชุมชนป่าพรุสวนสมเด็จเจ้าฟ้าจุฬาภรณ์ มีประวัติความเป็นมาที่เริ่มต้นจากการเป็นผืนป่าธรรมชาติที่เสื่อมโทรมจากภัยพิบัติและการบุกรุก แต่ด้วยความร่วมมือของชาวบ้าน 4 ชุมชน ในอำเภอชะอวด จังหวัดนครศรีธรรมราช ทำให้ผืนป่าแห่งนี้กลับฟื้นคืนชีพจนกลายเป็นต้นแบบป่าชุมชนระดับประเทศเรื่องราวความเป็นมาของป่าพรุแห่งนี้ สามารถแบ่งออกเป็นช่วงเวลาสำคัญได้ดังนี้ครับ1. จุดเริ่มต้นและชื่อดั้งเดิม "พรุยวนนก"แต่เดิมผืนป่าพรุขนาดประมาณ 2,700 ไร่แห่งนี้ ชาวบ้านในท้องถิ่นจะเรียกขานกันว่า "พรุยวนนก" เป็นพื้นที่ราบลุ่มน้ำขังที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูง และเป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศป่าพรุควนเคร็งอันกว้างใหญ่2. วิกฤตการณ์จากวาตภัยและการบุกรุก (พ.ศ. 2505)ในปี พ.ศ. 2505 เกิดวาตภัยครั้งใหญ่ที่แหลมตะลุมพุก จังหวัดนครศรีธรรมราช ส่งผลกระทบให้บ้านเรือนและที่ทำกินของประชาชนเสียหายเป็นวงกว้าง:ประชากรหนาแน่น: ผู้คนจำนวนมากอพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานรอบป่าพรุยวนนกมากขึ้นเรื่อย ๆป่าถูกทำลาย: เกิดการบุกรุกแผ้วถางพื้นที่ป่าเพื่อทำกิน มีการซื้อขายเปลี่ยนมือที่ดินให้กับคนนอกพื้นที่ความขัดแย้งและไฟป่า: เกิดการแย่งชิงพื้นที่และปัญหาพื้นที่ทับซ้อน อีกทั้งยังเกิดปัญหาไฟไหม้ป่าพรุครั้งใหญ่บ่อยครั้งในฤดูแล้ง จนระบบนิเวศดั้งเดิมเสียหายอย่างหนัก3. ชื่อพระราชทานอันเป็นมงคล (พ.ศ. 2536)ต่อมาในปี พ.ศ. 2536 ผืนป่าแห่งนี้ได้รับพระราชทานชื่อใหม่ว่า "ป่าพรุสวนสมเด็จเจ้าฟ้าจุฬาภรณ์" เพื่อเป็นสิริมงคลแก่ท้องถิ่น และสร้างความตระหนักให้คนในชุมชนร่วมกันหวงแหนและปกป้องรักษาผืนป่าพรุแห่งนี้เอาไว้4. การรวมพลังของ 4 ชุมชน และยุทธศาสตร์ "แพรก"เมื่อป่าพรุเสื่อมโทรมจนถึงขั้นวิกฤต ชาวบ้านจาก 4 หมู่บ้านที่รายรอบป่าพรุ ได้แก่ หมู่ที่ 2 (บ้านท่าสะท้อน), หมู่ที่ 3 (บ้านเนินอินทร์แก้ว), หมู่ที่ 5 (บ้านเนินกลาง) และหมู่ที่ 7 (บ้านท่าเข็น) ได้หันหน้าเข้าหากันและจัดตั้งกลุ่มอนุรักษ์อย่างจริงจัง:คิดค้นยุทธศาสตร์ "แพรก": ชุมชนร่วมใจกันขุดคูน้ำหรือ "แพรก" ล้อมรอบผืนป่าพรุประโยชน์ของแพรก: คูน้ำนี้ทำหน้าที่เป็นแนวกันไฟป่าในฤดูแล้ง ช่วยกักเก็บน้ำให้ป่าพรุชุ่มชื้นตลอดปี และยังเป็นแก้มลิงชะลอน้ำไม่ให้ท่วมชุมชนในฤดูฝนอีกด้วย5. ความสำเร็จและรางวัลระดับประเทศ (พ.ศ. 2554)จากการร่วมแรงร่วมใจกันบริหารจัดการป่าแบบมีส่วนร่วม ทำให้ป่าฟื้นตัวและสัตว์ป่ากลับคืนมา จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2554 ชุมชนป่าพรุสวนสมเด็จเจ้าฟ้าจุฬาภรณ์ ได้รับการยกย่องและรับรางวัลลูกโลกสีเขียว (ประเภทชุมชน) จากสถาบันลูกโลกสีเขียว ซึ่งเป็นสิ่งยืนยันความสำเร็จในการดูแลรักษาป่าของคนในชุมชนอย่างยั่งยืน