ประวัติความเป็นมา
"ถ้ำตลอด" หรือที่ชาวทุ่งสงเรียกกันว่าถ้ำหลอด เป็นถ้ำที่รู้จักกันมานานเท่าใดไม่มีหลักฐาน ปรากฏทราบเพียงแต่ว่าในปี พ.ศ.2431 นายบุญช่วย กุมารจันทร์ ได้รวบรวมเงินจากผู้มีจิตศรัทธา สร้างพระพุทธไสยาสน์ขึ้น ต่อมาได้สร้างพระพุทธรูปอื่น ๆ เพื่อเป็นพุทธบูชามาตามลำดับ "ถ้ำตลอด" เป็นถ้ำของภูเขาวัดโคกหม้อ(วัดชัยชุมพล) สถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ สมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 ปี พ.ศ.2484 เมืองทุ่งสง ในฐานะชุมทางการคมนาคมที่สำคัญ จึงตกเป็นเป้าหมายของฝ่ายพันธมิตร และฝ่ายอักษะ ญี่ปุ่นยึดเอาเมืองทุ่งสงเป็นเป้าส่งกำลังบำรุงเพื่อขยายแนวรบสู่ประเทศพม่า เกณฑ์แรงงานคนทุ่งสงสร้างสนามบินทุ่งชน และปรับจุดยุทธศาสตร์พักกำลังพล โดยสร้างทางรถไฟเลียบภูเขาด้านตะวันออก ภูเขาโคกหม้อจึงกลายเป็นเป้าโจมตีทางอากาศของฝ่ายสัมพันธมิตร ทำให้ถ้ำกระโจมซึ่งอยู่ด้านบนเขาพังทะลายลง ต่อมาจึงเปลี่ยนชื่อภูเขาโคกหม้อเป็นภูเขา"ชัยชุมพล" เพื่อเป็นอนุสรณ์ทางประวัติศาสตร์ ลักษณะของถ้ำตลอดหันหน้าไปทางทิศเหนือ และสามารถเดินทะลุได้ เมื่อเข้าไปภายในถ้ำ จะรู้สึกเย็น ภายในถ้ำมีหินงอกหินย้อยสวยงาม มีพระพุทธรูปปูนปั้นปางไสยาสน์สวยงาม 1 องค์ ความยาว 11 เมตร หันเศียรไปทางทิศใต้ตามส่วนลึกของถ้ำ พระบาทหันไปทางปากถ้ำ ทั้งยังมีพระพุทธรูปเท่าองค์จริงประดิษฐานเรียงรายไปกับผนังถ้ำทางด้านทิศตะวันตกจนสุดถ้ำ ผนังถ้ำทั้งสองด้านเป็น ภาพจิตรกรรมฝาผนัง ฝีมือของครูแนบ ทิชินพงศ์ ผู้มีผลงานดีเด่นทางด้านวัฒนธรรมสาขาจิตรกรรม ประจำปี 2534 จากสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ ตรงกลางปากทางเข้าถ้ำมีสิงห์โตแกะสลักจากหินขนาดใหญ่ดูโดดเด่นสวยงาม ด้านข้างปากถ้ำมีพระพุทธรูปปูนปั้นขนาดต่าง ๆ และเจดีย์ ฯลฯ บริเวณภายนอกถ้ำมีพระพุทธรูปเหมือน อันเป็นที่เคารพศรัทธาของประชาชนภาคใต้ ได้แก่พ่อท่านคล้ายวาจาสิทธิ์ วัดธาตุน้อย, หลวงปู่คลิ้ง วัดถลุงทอง, พ่อท่านซัง วัดวัวหลุง, หลวงปู่ทวด วัดช้างไห้ และหลวงปู่เขียว วัดหรงบน ประดิษฐานอยู่ทั่วบริเวณ
ภาพประกอบแหล่งเรียนรู้