ะปิปลา หรือ “เคอยปลา” อาหารประจำถิ่นประจำบ้าน ของคนลุ่มน้ำปากพนัง ที่นิยมบริโภคมานับพันปี ทำจากปลาน้ำจืดที่หาได้จากแหล่งน้ำธรรมชาติ จากการทำกิน ทำเก็บ (ถนอมอาหาร)และทำขายสร้างรายได้แก่ ครอบคัวและชุมชน นายมนพ เขียวทอง สมาชิกกลุ่มเล่าให้ฟังว่าการทำเคอยปลายในชุมชนแห่งนี้ และในชุมชนอื่นในลุ่มน้ำปากพนัง ได้ทำสืบทอดกันมาตั้งแต่บรรพบุรุษ ส่วนใหญ่ทำเพื่อบริโภคในครัวเรือน ทำจากปลาที่ได้จากธรรมชาติ ซึ่งปีหนึ่งจะหาได้จำนวนมาก ๆ อยู่สองช่วง คือช่วงฤดูน้ำหลาก ชาวบ้านจับปลาได้มาก โดยใช้ แห อวน ไซ ฯลฯ และช่วงฤดูแล้งที่ชาวบ้านจับปลาจากไร่นา หรือที่เรียกว่า วิดหนอง เมื่อได้ปลามาจำนวนมาก ๆ นอกจากนำปลามาปรุงสด ๆ แล้ว ส่วนหนึ่งยังนำปลาเล็กปลาน้อย หรือปลาที่มาค่อยสดมาแปรรูป และถนอมอาหารเก็บไว้บริโภคในยามขาดแคลน ในรูปของปลาร้า ปลาเค็ม และ เคอยปลา ขั้นตอนการทำ เมื่อหาปลามาได้ เช่น ปลาดุก ปลาตะเพียน ปลาหางแดง ปลาฉลาด ฯลฯ 1.ชาวบ้านจะนำมาแช่น้ำทิ้งไว้ 1 คืนจะได้ปลาพอง (จะได้เนื้อเคอยนุ่ม) 2.หลังจากนั้นจะนำมาขอดเกล็ดผ่าท้อง ควักไส้ ตัดหัว ล้างให้สะอาด 3.ใส่ตะแกรงผึ่งแดดประมาณ ครึ่งวัน 4.นำมาตำในครกไม้ โดยการผสมเกลือ อัตราส่วน ปลา 10 กิโลกัม ต่อเกลือเม็ด 3 กิโลกรัม ตำพอให้คลุกเคล้าเข้ากันดี นำมาหมักในภาชนะ โดรเกลือเม็ดทับบาง ๆเพื่อช่วยป้องกันแมลงวัน และช่วยรักษาเนื้อปลา ตอนกลางวันนำออกตากแดด พอตอนเย็นก็เก็บ ทำต่อเนื่องกัน 7 วัน และกระจายเนื้อปลาที่หมักไว้ออกตากในภาชนะที่ปากกว้างเช่นถาด ออกตากแดดไว้ครึ่งวัน นำไปตำในครกไม้เพื่อให้เนื้อปลาละเอียดมากขึ้น แล้วปั้นเป็นก้อน ประมาณก้อนละ 1 กิโลกรัม นำไปตากแดดอีก 4 วัน จนก้อนสุก (มีสีออกแดง) นำมาแบ่งปั้นเป็นก้อนย่อย ๆ ประมาณก้อนละ 2 ขีด ตากแดดครึ่งวัน แล้วนำไปตำอีกครั้งเป็นครั้งสุดท้าย เป็นอันเสร็จขั้นตอนการทำเคอยปลา นางกัลยา คงวัน ประธานกลุ่มกะปิปลาบ้านท้องลาน กล่าวว่า ต้นทุนการผลิตเคอยปลาค่อนข้างสูง ถ้าคิดว่าจะซื้อปลามาจากตลาดมาแปรรูปทำเคอยปลา จะไม่คุ้มค่า แต่ทุกวันนี้ที่ทำได้เนื่องจากหาปลามาทำกันเองจากธรรมชาติ ทำที่บ้าใช้เครื่องไม้เครื่องมือส่วนตัว คนที่หาปลาเก่ง ๆและช่วงที่ปลาชุกชุม ก็สามารถทำเคอยได้คราวละมาก ๆ พอที่จะเลี้ยงครอบครัวได้ เมื่อผลิตเป็นเคอยก้อนแล้ว จะขายผ่านกลุ่ม โดยกลุ่จะรับซื้อกิโลกรัมละ 80 บาท นำไปผ่านกรรมวิผีขัดน้ำ และขายต่อกิโลกรัมละ 100 บาท เพื่อส่งขายตลาดเปิดท้ายในหมู่บ้าน งานแสดงสินค้าระดับอำเภอ/จังหวัด และลูกค้าที่สั่งซื้อเพื่อส่งให้บุตรหลานที่กรุงเทพมหานคร มีลูกค้าสั่งซื้อผ่านกลุ่มไม่ต่ำกว่าเดือนละ 100กิโลกรัม และคาดว่าสถานการณ์ราคาเคอยปลาน่าจะสูงขึ้นในอนาคต เนื่องจากสาเหตุหลัก 2 ประการ 1.ความต้องการซื้อเพิ่มมากขึ้น 2.หลังการปิดประตูระบายน้ำพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง ที่มีการปิดเปิดประตูไม่สัมพันธ์กับฤดูวางไข่ของปลา ทำให้หาปลาจากธรรมชาติได้น้อยลง