หลักสูตรทำข้าวเกรียบเห็ดนางฟ้า

จุดเริ่มต้นจากโครงการหลวงและการส่งเสริมอาชีพพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนังเป็นพื้นที่ดำเนินงานของ ศูนย์อำนวยการและประสานการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนังอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ซึ่งเข้ามาส่งเสริมการเกษตรแบบผสมผสานตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง การเพาะเห็ดนางฟ้าและเห็ดนางรม กลายเป็นอาชีพทางเลือกที่ได้รับความนิยมสูง เนื่องจากใช้พื้นที่น้อย ดูแลรักษาง่าย และให้ผลผลิตเร็ว ส่งผลให้มีฟาร์มเห็ดและโรงเรือนชุมชนเกิดขึ้นในหลายตำบล เช่น ตำบลท่าพญา และตำบลใกล้เคเล่น วิกฤตผลผลิตล้นตลาด สู่การแปรรูปเมื่อการเพาะเห็ดนางฟ้าขยายตัวอย่างรวดเร็ว ชาวบ้านมักประสบปัญหา เห็ดสดออกพร้อมกันจนล้นตลาด ทำให้ราคาตกต่ำจากกิโลกรัมละ 70-80 บาท เหลือเพียง 30-40 บาท ประกอบกับเห็ดสดเป็นพืชที่เน่าเสียและเก็บรักษาได้ยาก กลุ่มแม่บ้านและวิสาหกิจชุมชนในอำเภอปากพนังจึงได้ร่วมมือกับหน่วยงานท้องถิ่น (เช่น อบต. และเกษตรอำเภอ) คิดค้นกรรมวิธีการถนอมอาหาร โดยนำเห็ดนางฟ้ามาบดผสมกับแป้งมันสำปะหลัง จนกลายเป็น "ข้าวเกรียบเห็ดนางฟ้า" ที่สามารถเก็บรักษาไว้ได้นานข้ามปี และช่วยเพิ่มมูลค่าให้สินค้าสูงขึ้นหลายเท่าตัว การเชื่อมโยงกับชื่ออาหารท้องถิ่น "ลูกเห็ด"ในวัฒนธรรมอาหารของชาวนครศรีธรรมราชและภาคใต้ มีอาหารพื้นบ้านชนิดหนึ่งที่เรียกว่า "ลูกเห็ดทอด" หรือ "ทอดมันใต้" ซึ่งดั้งเดิมเป็นการนำส่วนผสมของพืชหัวหรือผักมาผสมกับพริกแกงคั่วและมะพร้าวขูดแล้วนำไปทอด คำว่า "เห็ด" ในภาษาใต้ดั้งเดิมไม่ได้แปลว่าเห็ดที่เป็นเชื้อรา แต่หมายถึงการปั้นก้อนชิ้นเล็ก ๆ เมื่อชาวบ้านหันมาทำข้าวเกรียบจากเห็ดนางฟ้าแท้ ๆ จึงเป็นการผสมผสานความคุ้นชินในชื่อเรียกและการทำของกินเล่นในชุมชน จนกลายเป็นผลิตภัณฑ์อัตลักษณ์ใหม่ของอำเภอปากพนัง4. พัฒนาการสู่สินค้าชุมชนและของฝากยอดนิยมจากเดิมที่เป็นการทำทานกันเองในครัวเรือนหรือขายเฉพาะในหมู่บ้าน ปัจจุบันข้าวเกรียบเห็ดนางฟ้าของอำเภอปากพนังได้รับการสนับสนุนด้านบรรจุภัณฑ์และการยกระดับมาตรฐานสินค้า ทำให้มีวางจำหน่ายตามแหล่งท่องเที่ยวสำคัญ เช่น ตลาดย้อนยุคปากพนัง และงานแสดงสินค้า OTOP ของจังหวัด กลายเป็นขนมขบเคี้ยวทางเลือกสำหรับผู้รักสุขภาพเนื่องจากได้โปรตีนและคุณค่าทางโภชนาการสูงจากเนื้อเห็ดธรรมชาติ