ปลากระบอกร้า เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นในการถนอมอาหารที่มีประวัติความเป็นมาผูกพันกับวิถีชีวิตของชาวประมงพื้นบ้านใน อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช มาอย่างยาวนานตั้งแต่ชั่วอายุคนต้นกำเนิดจากวิถีชาวเลในอดีต อำเภอปากพนังเป็นพื้นที่ที่มีความอุดมสมบูรณ์ทางทรัพยากรธรรมชาติสูงมาก ชาวประมงพื้นบ้าน (ชาวเล) สามารถออกเรือหา ปลากระบอก ได้เป็นจำนวนมากในแต่ละวัน เมื่อได้ปลามามากเกินกว่าจะบริโภคหมด หรือเหลือจากการนำไปขายสดในท้องตลาด กลุ่มแม่บ้านและชาวเลจึงต้องหาวิธีแปรรูปเพื่อยืดอายุการเก็บรักษาและสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับวัตถุดิบที่มาของชื่อ "ปลากระบอกร้า"คำว่า "ร้า" ในภาษาใต้ (หรือที่ในอดีตบางชุมชนเรียกสั้นๆ ว่า ปลากระบอกลา) ไม่ได้หมายถึงปลาร้าที่มีน้ำนองและกลิ่นฉุนแบบภาคอีสาน แต่เป็นการอ้างอิงถึง "กระบวนการหมักปลาหมกเกลือในไหหรือภาชนะปิด" เพื่อให้เกลือค่อยๆ ซึมเข้าเนื้อจนเกิดการบ่มตัวทางธรรมชาติ ส่งผลให้เนื้อปลามีความนุ่ม มัน หอม และเค็มกำลังดี แตกต่างจากปลาเค็มตากแห้งทั่วไปที่มักจะแข็งกระด้างการยกระดับสู่สินค้าขึ้นชื่อจากเดิมที่เป็นเพียงอาหารในครัวเรือนเพื่อเก็บไว้กินในยามที่มรสุมเข้าจนออกเรือไม่ได้ ภูมิปัญญานี้ถูกส่งต่อและพัฒนาสูตรแบบรุ่นสู่รุ่น จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2549 ชาวบ้านใน ชุมชนบ้านท้องโกงกาง (ต.ปากพนังฝั่งตะวันตก) ได้เริ่มรวมตัวกันจัดตั้งกลุ่มแปรรูปอาหารทะเลอย่างเป็นทางการ นำไปสู่การผลักดันให้ปลากระบอกร้ากลายเป็น สินค้า OTOP ขึ้นชื่อระดับ 5 ดาว และเป็นของฝากเศรษฐกิจที่สำคัญอันดับต้นๆ ของเมืองปากพนังในปัจจุบัน