ประวัติความเป็นมา
นางจำเป็น รักเมือง (ปีาเอียด) อาศัยอยู่บ้านเลขที่ 18 หมู่ ต.โพธิ์ทอง อ.ท่าศาลา จ.นครศรีธรรมราช เมื่อวันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2566 ข้อมูลที่ได้ทำให้ทราบ ว่าได้มีการทำเครื่องในในเหลกตั้งเต่ในอดีต แต่มีบางช่วยที่ได้รทำเครื่องขึ้นสินเป็นเภ เนื่องจากไม่มีผู้รับช่วงต่อ จนกระทั่งป้าเอียดได้เข้ามาศึกษา และสานต่อความรู้ใน การทำเครื่องปั้นดินเผา การทำเครื่องปั้นดินเผาบ้านมะยิงจึงได้รับการฟื้นฟูใหม่ ทรัพยากรในการทำเครื่องปั้นดินเผาในปัจจุบัน มีการเปลี่ยนแปลงแหล่งวัตถุดิบ เนื่องจากในปัจจุบัน ดินเหนียวจกแชล่นลืมไม่เพียงขอ และพื้นที่ ที่เป็นแหล่ง วัตถุดิบเดิมถูกน้ำไปใช้ในการปลูกปาล์ม จึงต้องมีการซื้อดินเหนียวจากแหล่งใหม่ เช่น จากบ้านบ่อนนเข้ามาทดแทน การทำเครื่องปั้นดินเผาบ้านมะยิง ทำกันมานานานกว่า 100 ปี (วิทยาลัยช่าง ศิลปนครศรีธรรมราช & สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ กระทรวงวัฒนธรรม, 2563) โดยการทำเครื่องปั้นดินเผาในสมัยโบราณ เน้นการทำภาชนะที่ใช้ใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น หม้อสำหรับหงข้าว ทำแกง หม้อใส่น้ำ หม้อต้มยา กระถางต้นไม้ แจกัน (เครื่องปั้นดินเผาและเตาเผาพื้นเมือง ในภาคใต้) แต่ในปัจจุบันได้มีการพัฒนา ผลิตภัณฑ์ โดยเพิ่มลักษณะชิ้นงานให้มีความหลากหลายมากขึ้น และปรับให้เข้ากับ ความต้องการของตลาด เพิ่มผลิตภัณฑ์ขนาดเล็ก เพื่อจำหน่ายเป็นของที่ระลึก การผลิตเครื่องปั้นดินเผาบ้านมะยังในปัจจุบัน ได้รับการสนับสบสนุนและ ส่งเสริมทั้งในด้านการผลิต การพัฒนาผลิตภัณฑ์ และการจำหน่าย โดยหน่วยงาน ต่างๆ เช่น ศกระระดับตำบลโพธิ์ทอง ทั้งมทวิทยาลัยวลัยวลับลักษณ์ มชาวิทยกลัย ราชภัฏนครศรีธรรมราช และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทำให้รูปแบบชิ้นงานมีความ หลากหลายมากขึ้น มีการนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยในการผลิต ทำให้สามารถผลิต สินค้าได้มากขึ้นในระยะเวลาที่น้อยลง มีช่องทางการขายที่หลากหลาย ทั้งการขาย หน้าร้าน การขายส่ง และการขายผ่านทางช่องทางโชเชียลมีเดีย (ศูนย์การเรียนรู้ เครื่องปั้นดินเผาบ้านมะยิง) การทำเครื่องปั้นดินเผาบ้านมะยิง มี 4 ขั้นตอน 1.การเตรียมวัตถุดิบ หรือเตรียมดิน 1.1 นำดินเหน็ยวมาพรมน้ำเอาผ้าคลุมแล้วเก็บไว้ แต่หากดินเป็นเกิน ต้องวางให้หมาดเสียก่อน 12 เอาดินที่เสรียมไว้มาลับเป็นด้วยไม้ไม้ไผ่บาง ซึ่งเรียกว่า "ไม้ไผ่จาก" เพื่อให้เนื้อดินเข้าเป็นเนื้อเดียวกัน 1.3 นำดินที่สับเป็นเนื้อเดียวกันดีแล้วนั้นมาคลุกผสมด้วยกรายละเอียค ใช้เท้านวดย่ำและคลุกเคล้าด้วยถือใช้เนื้อดินกับกับกรายเป็นเนื้อเดียวกัน แล้วเลว ผ้าคลุมไว้ 2. การปั้นขึ้นรูป การปั้นขึ้นรูป การทำเครื่องเผาบ้านมะยังมีการขึ้นรูป 2 แบบ คือการขึ้นรูป ด้วยแป้นหมุน ใช้สำหรับทำภาชนะขนาดเล็ก เช่น หม้อ แจกัน และการขึ้นรูปแบบบขด สำหรับการทำภาชนะขนาดใหญ่ เช่น กระถางขนาดใหญ่ โอ่ง (วิทยาลัยช่างศิลป นครศรีธรรมราช & สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ กระทรวงวัฒนธรรม, การทำ เครื่องปั้นดินเผาบ้านมะยิง ปัจจุบันเน้นการทำชิ้นงานขนาดเล็ก ส่วนชิ้นงานขนาดใหญ่ เนื่องจากประสบปัญหาในการจัดจำหน่าย จึงเน้นการผลิตตามความต้องการของผู้ซื้อ ดังนั้นการปั้นขึ้นรูปในปัจจุบันก็เป็นการขึ้นรูปด้วยแป้นหมุนเป็นส่วนมาก เป็นแป้น หมุนที่ใช้นลำเงานไม่ทำในการทำงทำงาน สามกรถขึ้นรูปได้รวดเร็ว สามามาถาน ได้จำนวนมากในเวลาที่รวดเร็วขึ้น โดยเฉพาะในช่วงวิกฤติสถานการณ์โควิดที่ผ่าน มา ชิ้นงานประเภทกระถางปลูกต้นไม้ได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก สามารถสร้าง รายได้ให้กับผู้ผลิตเครื่องปั้นดินเผาบ้านมะยิงได้จำนวนมาก 3. การตกแต่งชิ้นงาน การตกแต่งชิ้นงานในการทำเครื่องปั้นดินเผาบ้านมะยิง เมื่อขึ้นขึ้นขึ้นงาน เสร็จก็จะมีการนำไปตากเพื่อให้ดินหมาด และมีการเก็บรายละเอียด ตกแต่งชิ้นงาน ตกแต่ง และตีลายให้สวยงาม เครื่องปั้นดินเผาบ้านมะยิงไม่มีการระบายสีหรือ เคลือบชิ้นงานเพื่อตกแต่งชิ้นงาน ใช้การสร้างลายเพื่อตกแต่งชิ้นงาน โดยการ สร้างลายมี 4 วิธี คือ 1. การขูดขีดลาย 2. การฉลุลาย 3. การกดลาย 4. การตบตีลาย รูปแบบชิ้นงานและการตกแต่งในปัจจุบัน จะใช้ลูกกลิ้งสำหรับกลิ้งฉาย ทำ ใช้ได้สายที่สวยตาม และรวดเร็ว การขึ้นขึ้นงาน และกรตกแต่งขึ้นขึ้นงาน มีความ รวดเร็วมากขึ้น ทำให้ได้ชิ้นงานปริมาณมาก ในระยะเวลาอันสั้น สามารถส่งขายได้ ทันกับความต้องการของตลาด โดยเฉพาะในช่วงวิกฤตโควิด 19 ความต้องการ เครื่องปั้นดินเผาประเภทกระถางปลูกต้นไม้ ตลาดมีความต้องการสูงมาก สามารถ ขายสินค้าได้จำนวนมาก เป็นรายได้พลัตฉักที่ทำใช้สมาชิกในกลุ่มได้มีรายได้มาเลี้ยงลู ครอบครัว รูปแบบชิ้นงานและการตกแต่งในปัจจุบัน จะใช้กกลิ้งลำลิ้งสำหรับกลิ้งลาย ทำให้ได้ลายที่สวยงาม และรวดเร็ว การขึ้นรูปชิ้นงาน และการตกแต่งชิ้นงานมีความ รวดเร็วมากขึ้น ทำให้ได้ชิ้นงานปริมาณมาก ในระยะเวลาอันสั้น สามารถส่งขายได้ ทันกับความต้องการของตลาด โดยเฉพาะในช่วงวิกฤตโควิด 19 ความต้องการ เครื่องปั้นดินเผาประเภทกระถางปลูกต้นไม้ ตลาดมีความต้องการสูงมาก สามารถ ขายสินค้าได้จำนวนมาก เป็นรายได้หลักที่ทำให้สมาชิกในกลุ่มได้มีรายได้มาเลี้ยงดู ครอบครัว 4. การเผา การเผา การเผาเครื่องดินเผาบ้านมะยิง เป็นการเผาดิบ ไม่ใช่การเผา เคลือบ (วิทยาลัยช่างศิลปนครศรีธรรมราช และ สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ กระทรวง วัฒนธรรม, 2563) ก่อนการเผาจะต้องมีการไหว้สังเวยเตาเผา เนื่องจากเป็นความเชื่อ ที่สืบต่อกันมา ถ้าหากไม่มีการไหว้สังเวยเตาก่อนเผา จะทำให้เครื่องปั้นดินเผาแตก เสียหาย โดยเตาเผาในอดีต จะใช้วิธีการขุดโพรงเข้าไปในจอมปลวก เพื่อทำเตาเผา แต่ในปัจจุบันพัฒนามาเป็นการสร้างเตาเผาโดยการ ก่อจากอิฐ เตาเผาในปัจจุบันมีความแข็งแรงสามกรถใช้งานได้นานกว่า 10 ปิ ในส่วนของเชื้อเพลิงที่ใช้ ไม้ยางพารา และเปลือกมะพร้าว โดยเปลือกมะพร้าวที่ใช้จะ ส่งผลต่อสีของชิ้นงานที่ได้ สัดส่วนของเปลือกมะพร้าวแห้งและเปลือกมะพร้าวสด จะทำให้ได้สีชิ้นงานที่แตกต่างกัน และเป็นเอกลักษณ์ของเครื่องปั้นดินเผาบ้านมะยิง (จำเป็น รักษ์เมือง 2566) การทำเครื่องปั้นดินเผาบ้านมะยิง เป็นวิถีชีวิตที่สืบทอด กันมาจากรุ่นสู่รุ่น เป็นอาชีพที่ใช้หาเลี้ยงครอบครัว และช่วยพัฒนา คุณภาพชีวิตของสมาชิกได้มีคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ได้มีความรู้ ได้มีการศึกษาที่สูงๆ ลูกหลานสามกรถเรียนจบบริญญา สมดังคำกล่าวของบ้าเอียดที่ว่า "ปั้นดินให้เป็นดาว"
ภาพประกอบแหล่งเรียนรู้
คนปั้นดิน
ข้อมูลและเกร็ดความรู้เพิ่มเติม
ลิงก์บทเรียนออนไลน์ / E-Book
รองรับการเข้าศึกษาดูงาน/ครั้ง จำนวน
แผนที่และข้อมูลการเข้าชม
เจ้าของแหล่งเรียนรู้
ครู ศกร. ผู้รับผิดชอบ