กลุ่มทอผ้าบ้านเนินมวง

กลุ่มทอผ้าบ้านเนินมวง ตั้งอยู่หมู่ที่ 4 ตำบลขอนหาด อำเภอชะอวด จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นกลุ่มอาชีพที่มีความโดดเด่นด้านการทอผ้ายกดอกเมืองนคร และเป็นแหล่งสืบสานภูมิปัญญาการทอผ้าของชุมชนขอนหาด โดยมีการรวมกลุ่มของสมาชิกเพื่อประกอบอาชีพและอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างต่อเนื่อง จุดเริ่มต้นของการถ่ายทอดความรู้ด้านการทอผ้าของชุมชนมีความสัมพันธ์กับภูมิปัญญาที่สืบทอดจากคนรุ่นก่อน โดยประธานกลุ่มได้เริ่มเรียนรู้การทอผ้าตั้งแต่วัยเด็ก และพัฒนาทักษะอย่างต่อเนื่องทั้งการทอผ้าพื้น ผ้าขาวม้า และผ้าที่มีลวดลายต่าง ๆ ต่อมาในช่วง พ.ศ. 2525 ได้กลับมาที่บ้านเนินมวงและเริ่มถ่ายทอดความรู้ด้านการทอผ้าแก่คนในชุมชน โดยได้รับการสนับสนุนกี่ทอผ้าและงบประมาณสำหรับการฝึกอาชีพ จนเกิดการรวมกลุ่มและพัฒนาการทอผ้าอย่างเป็นรูปธรรม ในช่วงแรก สมาชิกเริ่มต้นเรียนรู้การทอผ้าจากใต้ถุนบ้าน และค่อย ๆ พัฒนาฝีมือจนสามารถผลิตผ้าที่มีคุณภาพและมีลวดลายเป็นเอกลักษณ์ ต่อมาได้มีการรวมกลุ่มเพื่อจัดหาวัตถุดิบ ผลิตผ้า และจำหน่ายให้แก่หน่วยงานราชการและประชาชนทั่วไป ปัจจุบันกลุ่มมีการสืบสานและพัฒนาผ้าทอยกดอกเมืองนคร รวมถึงผลิตภัณฑ์จากเส้นฝ้ายและเส้นไหม โดยสมาชิกสามารถออกแบบและกำหนดสี ตลอดจนพัฒนาลวดลายให้เหมาะสมกับความต้องการของผู้บริโภค กลุ่มทอผ้าบ้านเนินมวงยังได้รับการส่งเสริมจากหน่วยงานภาครัฐอย่างต่อเนื่อง ทั้งด้านการพัฒนาทักษะการทอผ้า การออกแบบลวดลาย การพัฒนาผลิตภัณฑ์ การย้อมสีธรรมชาติ และการนำเทคนิค Eco-print มาประยุกต์ใช้กับผลิตภัณฑ์ผ้า เพื่อเพิ่มมูลค่าและสร้างอัฒลักษณ์ให้กับชุมชน กิจกรรมและฐานการเรียนรู้ ปัจจุบันศูนย์มีองค์ความรู้และฐานการเรียนรู้ที่สำคัญ ได้แก่ ฐานที่ 1 ฐานประวัติศาสตร์และภูมิปัญญาผ้าทอ เรียนรู้ประวัติความเป็นมาของกลุ่ม วิถีชีวิตของช่างทอ และความสำคัญของผ้าทอยกดอกเมืองนครที่เป็นภูมิปัญญาของท้องถิ่น ฐานที่ 2 ฐานการเตรียมเส้นด้าย เรียนรู้ชนิดของเส้นใย การเตรียมเส้นด้าย การกรอด้าย การจัดเส้นยืน และการเตรียมวัสดุให้พร้อมสำหรับการทอ ฐานที่ 3 ฐานการทอผ้ายกดอกเมืองนคร เรียนรู้ส่วนประกอบของกี่ทอผ้า วิธีการขึ้นกี่ การสอดเส้นพุ่ง การกระทบฟันหวี และการยกดอกเพื่อสร้างลวดลายบนผืนผ้า ฐานที่ 4 ฐานออกแบบลวดลายผ้า ฝึกคิดและออกแบบลวดลาย โดยเรียนรู้จากลายดั้งเดิมของท้องถิ่นและนำมาประยุกต์ให้เหมาะสมกับผลิตภัณฑ์ในยุคปัจจุบัน ฐานที่ 5 ฐานย้อมสีธรรมชาติและ Eco-print เรียนรู้การใช้วัสดุธรรมชาติ เช่น ใบไม้ ดอกไม้ และเปลือกไม้ เพื่อสร้างสีและลวดลายบนเส้นใยและผืนผ้าอย่างสร้างสรรค์ ฐานที่ 6 ฐานแปรรูปและเพิ่มมูลค่าผ้าทอ เรียนรู้การนำผ้าทอมาออกแบบเป็นผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เช่น เครื่องประดับ ของใช้ และของที่ระลึก เพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับผ้าทอ ฐานที่ 7 ฐานการตลาดและการสร้างอาชีพ เรียนรู้การคำนวณต้นทุน การกำหนดราคา การนำเสนอสินค้า การจำหน่าย และการสร้างแบรนด์ผลิตภัณฑ์ชุมชน โดยสรุป สวนพ่อ ร.๙ ทุ่งนาใต้ เป็นศูนย์เรียนรู้ที่นำแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงมาเชื่อมโยงกับการเกษตรทฤษฎีใหม่และเกษตรผสมผสาน เพื่อเป็นต้นแบบให้เกษตรกรสามารถนำความรู้ไปปรับใช้ในพื้นที่ของตนเอง และเป็นแหล่งถ่ายทอดความรู้ด้านการเกษตรให้แก่คนในชุมชนและผู้สนใจ