สถานีวิจัยต้นน้ำตาปี ตั้งอยู่ในพื้นที่ลุ่มน้ำตาปีตอนบน บริเวณลุ่มน้ำย่อยห้วยทรายขาว ในพื้นที่ ตำบลกะทูน อำเภอพิปูน จังหวัดนครศรีธรรมราช โดยพื้นที่ลุ่มน้ำบางส่วนอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าเขากะทูนและป่าปลายกะเบียด ซึ่งเป็นพื้นที่ป่าต้นน้ำที่มีความสำคัญต่อระบบนิเวศและการดำรงชีวิตของประชาชนในพื้นที่ พื้นที่ลุ่มน้ำห้วยทรายขาวเป็นลุ่มน้ำย่อยของลุ่มน้ำคลองดินแดง โดยน้ำจากพื้นที่ต้นน้ำจะไหลลงสู่คลองดินแดงและบรรจบกับแม่น้ำตาปีบริเวณหมู่ที่ 6 ตำบลกะทูน อำเภอพิปูน จังหวัดนครศรีธรรมราช จึงถือเป็นพื้นที่ที่มีความสำคัญต่อการรักษาต้นน้ำและระบบการไหลของน้ำในลุ่มน้ำตาปีตอนบน สถานีวิจัยต้นน้ำตาปีมีบทบาทสำคัญในการศึกษาและติดตามสภาพพื้นที่ต้นน้ำ ทั้งด้านทรัพยากรป่าไม้ ดิน น้ำ ระบบนิเวศ และการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อม เพื่อให้ได้ข้อมูลสำหรับใช้ประกอบการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และบริหารจัดการทรัพยากรต้นน้ำอย่างเหมาะสม โดยเฉพาะพื้นที่ป่าต้นน้ำซึ่งมีความสำคัญต่อการควบคุมการไหลของน้ำ การลดการชะล้างพังทลายของดิน และการรักษาความหลากหลายทางชีวภาพ พื้นที่ลุ่มน้ำห้วยทรายขาวมีขนาดประมาณ 3.92 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 2,450 ไร่ มีความลาดชันของพื้นที่โดยเฉลี่ยประมาณร้อยละ 28 และมีระดับความสูงประมาณ 160–280 เมตรจากระดับน้ำทะเลปานกลาง ลักษณะพื้นที่ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของการอนุรักษ์พื้นที่ป่าและการจัดการทรัพยากรธรรมชาติอย่างเป็นระบบ นอกจากนี้ สถานีวิจัยต้นน้ำตาปียังสามารถใช้เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมสำหรับนักเรียน นักศึกษา ประชาชน และผู้สนใจ โดยช่วยสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับความสำคัญของป่าต้นน้ำ การอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำ การดูแลระบบนิเวศ และการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติอย่างคุ้มค่าและยั่งยืน ดังนั้น สถานีวิจัยต้นน้ำตาปีจึงนับเป็นแหล่งเรียนรู้และพื้นที่สำคัญในการศึกษาเกี่ยวกับระบบนิเวศต้นน้ำและการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติของลุ่มน้ำตาปีตอนบน อีกทั้งมีความสำคัญต่อการสร้างจิตสำนึกให้คนในชุมชนและเยาวชนเห็นคุณค่าของป่าไม้ แหล่งน้ำ และทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อร่วมกันดูแลรักษาทรัพยากรให้คงอยู่และเกิดประโยชน์ต่อชุมชนและคนรุ่นต่อไป