ประวัติความเป็นมา วัดสวนขันเป็นวัดสำคัญและเป็นศูนย์รวมจิตใจของประชาชนในพื้นที่ตำบลสวนขัน อำเภอช้างกลาง จังหวัดนครศรีธรรมราช มีความผูกพันกับวิถีชีวิต ประเพณี และความศรัทธาทางพระพุทธศาสนาของชุมชนมาอย่างยาวนาน โดยชาวบ้านในพื้นที่ได้ร่วมกันทำนุบำรุงและพัฒนาวัดให้เป็นสถานที่ประกอบศาสนกิจ ตลอดจนเป็นแหล่งเรียนรู้และศูนย์กลางของกิจกรรมชุมชน ต่อมา วัดสวนขันมีความสำคัญอย่างยิ่งจากการเป็นวัดที่เกี่ยวข้องกับ พระครูพิศิษฐ์อรรถการ หรือ “พ่อท่านคล้าย วาจาสิทธิ์” พระเถระผู้เป็นที่เคารพศรัทธาอย่างสูงของชาวนครศรีธรรมราชและพุทธศาสนิกชนทั่วภาคใต้ พ่อท่านคล้ายได้รับการแต่งตั้งให้เป็นเจ้าอาวาสวัดสวนขันในช่วงต้นพุทธศตวรรษที่ 25 และได้ทำนุบำรุง พัฒนาเสนาสนะ และส่งเสริมการบำเพ็ญประโยชน์แก่พระพุทธศาสนาและสังคมอย่างต่อเนื่อง จนชื่อของท่านเป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายในนาม “พ่อท่านคล้าย วาจาสิทธิ์” หรือ “เทวดาเมืองคอน” ตามข้อมูลประวัติท้องถิ่น วัดเดิมเคยตั้งอยู่บริเวณริมคลองคุดด้วน แต่ประสบปัญหาน้ำท่วมและพื้นที่คับแคบ ชาวบ้านจึงร่วมกันหาสถานที่แห่งใหม่และย้ายวัดขึ้นไปยังพื้นที่ทางเหนือของคลอง โดยได้รับที่ดินซึ่งเป็นสวนจากผู้มีจิตศรัทธาถวายให้แก่สงฆ์ ประชาชนจึงร่วมแรงร่วมใจกันสร้างวัดขึ้นใหม่ และเรียกชื่อว่า “วัดสวนขัน” อันเป็นชื่อที่ใช้สืบต่อมาจนถึงปัจจุบัน ระยะเวลาที่ผ่านมา วัดสวนขันมิได้เป็นเพียงสถานที่ประกอบศาสนกิจเท่านั้น แต่ยังเป็นศูนย์กลางของชุมชนในการจัดกิจกรรมทางศาสนา สืบสานประเพณีท้องถิ่น และเป็นแหล่งเรียนรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และวิถีชีวิตของชาวอำเภอช้างกลาง โดยเฉพาะเรื่องราวและคุณูปการของพ่อท่านคล้าย วาจาสิทธิ์ ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาวัด การศึกษา และสาธารณประโยชน์ในพื้นที่อย่างกว้างขวาง ความเป็นมาของแหล่งเรียนรู้ วัดสวนขัน ตั้งอยู่ในตำบลสวนขัน อำเภอช้างกลาง จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นศาสนสถานที่มีความสำคัญต่อชุมชนทั้งในด้านพระพุทธศาสนา ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรมท้องถิ่น โดยมีความโดดเด่นจากเรื่องราวของ พระครูพิศิษฐ์อรรถการ หรือพ่อท่านคล้าย วาจาสิทธิ์ อดีตเจ้าอาวาสผู้เป็นที่เคารพศรัทธาของประชาชนในภาคใต้ เดิมพื้นที่วัดประสบปัญหาน้ำท่วมในช่วงฤดูน้ำหลาก ชาวบ้านจึงร่วมกันถวายที่ดินและลงแรงสร้างวัดแห่งใหม่บริเวณทางเหนือของคลองคุดด้วน ต่อมาพ่อท่านคล้ายได้มีส่วนสำคัญในการพัฒนาวัดและให้ใช้ชื่อว่า วัดสวนขัน ตามชื่อท้องถิ่นและบ้านเกิดของท่าน พ่อท่านคล้ายได้ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดสวนขันตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๔๕ และเป็นพระนักพัฒนาที่มุ่งทำประโยชน์เพื่อส่วนรวม ท่านมีส่วนในการสร้างและพัฒนาถนน สะพาน และเส้นทางเชื่อมโยงชุมชนหลายแห่ง รวมถึงเส้นทางจากวัดสวนขันไปยังสถานีรถไฟคลองจันดี ทำให้วัดสวนขันมีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับวิถีชีวิตและการพัฒนาของชุมชนโดยรอบ ด้วยเหตุนี้ วัดสวนขันจึงได้รับการพัฒนาให้เป็นแหล่งเรียนรู้ของชุมชน ที่สามารถศึกษาเรื่องราวเกี่ยวกับพระพุทธศาสนา ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ภูมิปัญญา วิถีชีวิต และคุณธรรมจากแบบอย่างการดำเนินชีวิตของพ่อท่านคล้าย วาจาสิทธิ์ ตลอดจนเป็นสถานที่สำหรับการเรียนรู้และสืบสานประเพณีวัฒนธรรมของชุมชนจากรุ่นสู่รุ่น ปัจจุบัน วัดสวนขันยังคงเป็นสถานที่ที่ประชาชนและพุทธศาสนิกชนเดินทางมากราบสักการะและเรียนรู้เรื่องราวของพ่อท่านคล้าย อีกทั้งเป็นศูนย์รวมจิตใจของชุมชนและเป็นแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรมที่มีคุณค่า สามารถนำความรู้จากสถานที่จริงมาประยุกต์ใช้ในการจัดการเรียนรู้ ส่งเสริมการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรม และสร้างความภาคภูมิใจในท้องถิ่นของคนรุ่นใหม่ได้ ([ห้องสมุดกลาง PSU][1]) จุดเด่นของแหล่งเรียนรู้: ประวัติพ่อท่านคล้าย วาจาสิทธิ์ • พระพุทธศาสนา • ประวัติศาสตร์ชุมชน • ศิลปวัฒนธรรมและประเพณีท้องถิ่น • คุณธรรมและวิถีชีวิต • การเรียนรู้จากภูมิปัญญาท้องถิ่น กระบวนการจัดการเรียนรู้ การจัดการเรียนรู้ ณ วัดสวนขัน อำเภอช้างกลาง จังหวัดนครศรีธรรมราชมุ่งเน้นให้ผู้เรียนได้เรียนรู้จากสถานที่จริง เชื่อมโยงองค์ความรู้ด้านพระพุทธศาสนา ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ศิลปวัฒนธรรม และภูมิปัญญาชุมชน โดยใช้การเรียนรู้จากประสบการณ์ตรงและการมีส่วนร่วมของผู้เรียนเป็นสำคัญ สามารถดำเนินการตามกระบวนการ ดังนี้ 1. ขั้นสร้างความสนใจและเตรียมความพร้อม ครูหรือวิทยากรสนทนากับผู้เรียนเกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของวัดสวนขัน ความสำคัญของวัดต่อชุมชน และประวัติของ **พ่อท่านคล้าย วาจาสิทธิ์** พร้อมตั้งคำถามกระตุ้นความคิด เพื่อเชื่อมโยงความรู้เดิมของผู้เรียนกับสิ่งที่จะได้เรียนรู้จากสถานที่จริง 2. ขั้นศึกษาข้อมูลและสำรวจแหล่งเรียนรู้ ผู้เรียนศึกษาข้อมูลจากป้ายประวัติ เอกสาร สื่อการเรียนรู้ และคำบอกเล่าจากพระภิกษุหรือผู้รู้ในชุมชน จากนั้นสำรวจพื้นที่สำคัญภายในวัด เช่น ศาสนสถาน โบราณวัตถุ อนุสรณ์สถาน และบริเวณที่เกี่ยวข้องกับประวัติพ่อท่านคล้าย โดยจดบันทึกข้อมูลและสิ่งที่พบเห็น 3. ขั้นเรียนรู้จากประสบการณ์จริง ผู้เรียนร่วมกิจกรรม เช่น การกราบสักการะและเรียนรู้หลักธรรม การฟังบรรยายประวัติพ่อท่านคล้าย การสังเกตสถาปัตยกรรมและศิลปกรรม การสัมภาษณ์ผู้รู้ ตลอดจนการเรียนรู้ประเพณีและวิถีชีวิตที่เกี่ยวข้องกับวัด เพื่อให้เกิดความเข้าใจผ่านประสบการณ์ตรง 4. ขั้นวิเคราะห์และแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ผู้เรียนนำข้อมูลที่ได้จากการสำรวจและสัมภาษณ์มาอภิปรายร่วมกัน วิเคราะห์คุณค่าของวัดสวนขันในด้านพระพุทธศาสนา ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และการพัฒนาชุมชน พร้อมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับคุณธรรมและแบบอย่างการทำความดีที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน 5. ขั้นสรุปและสร้างองค์ความรู้ ผู้เรียนสรุปองค์ความรู้ที่ได้รับในรูปแบบที่เหมาะสม เช่น ใบงาน แผนผังความคิด รายงาน ภาพถ่ายพร้อมคำอธิบาย หรือโปสเตอร์ประชาสัมพันธ์ โดยเน้นให้ผู้เรียนสามารถอธิบายความสำคัญของวัดสวนขันและเห็นคุณค่าของมรดกทางศาสนาและวัฒนธรรมในท้องถิ่น 6. ขั้นนำความรู้ไปใช้และเผยแพร่ ผู้เรียนนำความรู้ที่ได้รับไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น การปฏิบัติตามหลักธรรม การมีจิตสาธารณะ การอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม และการมีส่วนร่วมในการดูแลแหล่งเรียนรู้ของชุมชน รวมถึงสามารถนำเสนอหรือเผยแพร่ความรู้ให้แก่เพื่อน ครอบครัว และประชาชนในชุมชน 7. ขั้นประเมินผลการเรียนรู้ ประเมินผลจากการมีส่วนร่วมในการทำกิจกรรม การสังเกตพฤติกรรม การตอบคำถาม การทำใบงาน การนำเสนอผลงาน และการสะท้อนผลการเรียนรู้ของผู้เรียน เพื่อประเมินทั้งด้านความรู้ ทักษะ กระบวนการคิด และคุณลักษณะที่พึงประสงค์ผลที่คาดว่าจะได้รับ: ผู้เรียนเกิดความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับวัดสวนขันและประวัติพ่อท่านคล้าย วาจาสิทธิ์ มีทักษะการสืบค้นและเรียนรู้จากแหล่งเรียนรู้จริง เกิดความภาคภูมิใจในท้องถิ่น ตระหนักถึงคุณค่าของพระพุทธศาสนา ศิลปวัฒนธรรม และภูมิปัญญาชุมชน ตลอดจนมีจิตสำนึกในการร่วมอนุรักษ์และสืบทอดมรดกทางวัฒนธรรมให้คงอยู่ต่อไป ความร่วมมือของวัดสวนขันกับศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ระดับอำเภอช้างกลาง วัดสวนขัน ตั้งอยู่ในตำบลสวนขัน อำเภอช้างกลาง จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นวัดที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์และเป็นวัดที่พ่อท่านคล้าย วาจาสิทธิ์ เคยดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาส (พ.ศ. 2448–2500) จึงถือเป็นศูนย์รวมจิตใจ ศิษยานุศิษย์ และแหล่งเรียนรู้ด้านคุณธรรมจริยธรรมที่สำคัญยิ่งในพื้นที่ โดยมีความร่วมมือกับศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ระดับอำเภอช้างกลาง ดังนี้ -ศูนย์กลางการเรียนรู้ประวัติศาสตร์และภูมิปัญญา: ใช้พื้นที่วัดสวนขันเป็นแหล่งเรียนรู้ตลอดชีวิต ให้ผู้เรียนเข้าศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ชีวประวัติพ่อท่านคล้าย วาจาสิทธิ์ และแนวคิดด้านธรรมะเพื่อการดำเนินชีวิต -การปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรม และความซื่อสัตย์: บูรณาการการจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน ร่วมกับพระวิทยากรในการค่ายคุณธรรม การอบรมจิตตปัญญาศึกษา และการปลูกฝังค่านิยมความสุจริต ซึ่งสอดรับกับการจัดการเรียนรู้ในพื้นที่ -การส่งเสริมวัฒนธรรมและประเพณีชุมชน: ร่วมมือกับวัดและชุมชนตำบลสวนขันในการจัดกิจกรรมสืบสานประเพณีสำคัญ เช่น งานทำบุญเดือนสิบ งานวันสำคัญทางศาสนา และการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น -การสร้างเครือข่ายส่งเสริมการศึกษาและสวัสดิการชุมชน: การทำงานร่วมกับภาคีเครือข่ายพระสงฆ์ในการดูแลช่วยเหลือผู้เรียน กลุ่มเปราะบาง และผู้ด้อยโอกาสในพื้นที่ตำบลสวนขัน เพื่อส่งเสริมการเข้าถึงโอกาสทางการศึกษาอย่างทั่วถึง